Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Ticari Alacaklarda Avans Faizi Hesaplaması ve Enflasyon Karşısında Aşkın (Munzam) Zarar Davası (TBK m. 122)

      3095 sayılı Kanun m. 2/2 ticari avans faizi hesaplama ilkeleri ve 6098 sayılı TBK m. 122 kapsamında yüksek enflasyon karşısında aşkın (munzam) zarar davası ile AYM ve Yargıtay içtihat farkları — kapsamlı hukuki rehber.

      Borçlar Hukuku Yazar: Av. Oğuzhan Çıngı Okuma Süresi: 14 dk (2974 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Yüksek enflasyon ve kur dalgalanması dönemlerinde ticari alacakların değer kaybına karşı temel koruma mekanizması olan 3095 sayılı Kanun m. 2/2 uyarınca TCMB avans faizinin talep edilmesi, dönemler itibarıyla kademeli faiz hesaplama tekniği, yabancı para alacaklarında 3095 m. 4/a en yüksek mevduat faizi kuralı ve TTK m. 8/2 cari hesap bileşik faiz istisnası; temerrüt faizini aşan zararların tazminini sağlayan 6098 sayılı TBK m. 122 aşkın (munzam) zarar davasının unsurları ile Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkı eksenli bireysel başvuru kararları ve Yargıtay içtihatları arasındaki somut ispat tartışması — kapsamlı hukuki inceleme.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Yüksek Enflasyon Ortamında Ticari Alacakların Reel Değer Kaybı

      Uzun süren yargılamalar ve borçlunun temerrüdü sonucunda alacaklılar, davayı kazandıklarında ellerine geçen anapara ile ilk temerrüt tarihindeki satın alma gücü arasında derin bir uçurumla karşılaşabilmektedir. Özellikle yıllık enflasyon oranının, kur artışlarının ve ticari kredi maliyetlerinin mevzuattaki yasal faiz ve TCMB avans faizi oranlarının üzerinde seyrettiği dönemlerde; borçlu borcunu geç ödeyerek fiilen ucuz finansman sağlamakta, alacaklı ise alacağını tahsil etmesine rağmen reel anlamda yoksullaşmaktadır.

      Türk özel hukuk sistemi bu mağduriyeti gidermek için iki aşamalı bir koruma öngörür: İlk aşamada ticari işlerde 3095 sayılı Kanun m. 2/2 uyarınca adi yasal faiz yerine çok daha yüksek olan TCMB kısa vadeli avans faizi işletilir. İkinci aşamada ise avans faizinin dahi karşılayamadığı zararlar için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 122. maddesi kapsamında aşkın (munzam) zarar davası yolu açılır. Son yıllarda Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) mülkiyet hakkı (Anayasa m. 35) kapsamında verdiği bireysel başvuru kararları, bu alandaki geleneksel ispat kalıplarını kökten tartışmaya açmıştır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Tazminat Davası Türleri ve Süreçleri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Bu çalışmada; avans faizinin doğru talep ve hesaplama yöntemleri, döviz alacaklarında faiz rejimi, Borçlar Hukuku ile Ticaret ve Şirketler Hukuku bağlamında munzam zarar davasının şartları ve AYM-Yargıtay arasındaki güncel içtihat gerilimi ele alınmaktadır. Alacak davalarının temel prosedürleri için Alacak Davası: Süreç, Zamanaşımı ve Masraflar makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: Ticari işlerde alacaklı talep etmek şartıyla 3095 sayılı Kanun m. 2/2 gereğince TCMB avans faizi isteyebilir. Temerrüt faizi ile karşılanamayan enflasyon kaybı, kur artışı veya ek kredi maliyeti şeklindeki zararlar ise TBK m. 122 kapsamında bağımsız bir aşkın (munzam) zarar davasına konu edilebilir.

      II. Ticari İşlerde Avans Faizi (3095 SK m. 2/2), Taleple Bağlılık ve Kademeli Hesaplama

      3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrası ticari temerrüt faizini düzenler. Buna göre ticari işlerde (TTK m. 3 ve m. 19 uyarınca taraflardan en az biri bakımından ticari iş sayılan işlemlerde) temerrüt faizi oranı; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranıdır. Söz konusu oran 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan avans faiz oranından beş puan veya daha fazla farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur (uygulamada TCMB yıl içinde tebliğ yayımlayarak avans faiz oranını birden fazla kez değiştirebilmektedir). Bu konuda ayrıntılı bilgi için Tazminat Davası Nasıl Açılır: Türleri ve Süreci başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Uygulamada sıkça yapılan iki büyük hataya dikkat etmek gerekir:

      • Taleple Bağlılık İlkesi (HMK m. 26): Alacaklı, dava dilekçesinde veya icra takip talebinde açıkça "ticari avans faizi" (veya "avans faizi" / "en yüksek ticari temerrüt faizi") istemez, yalnızca "yasal faiz" veya sadece "faiz" yazarsa; mahkeme yahut icra dairesi resen avans faizine hükmedemez, çok daha düşük olan adi yasal faiz üzerinden işlem yapar! Dava dilekçesinde ıslah dahi yapılsa önceki talepte avans faizi istenmemiş olması faiz farkında ciddi kayıplara yol açabilir.
      • Değişken / Kademeli Oran Hesabı: Avans faizi sabit bir oran değildir. Temerrüt tarihinden tahsil tarihine kadar geçen sürede TCMB tarafından yapılan tüm oran değişiklikleri her değişim tarihinden itibaren ayrı ayrı dilimler halinde (gün/365 esasıyla) kademeli olarak hesaplanmalıdır. Başlangıç tarihindeki sabit tek oranla tüm yıllara faiz yürütülmesi Yargıtay tarafından mutlak bozma sebebi sayılır.

      Sözleşmesel Faiz Serbestisi (TTK m. 8/1): Ticari işlerde taraflar sözleşmeyle faiz oranını serbestçe belirleyebilirler. Adi işlerde TBK m. 88 ve m. 120 kapsamında getirilen azami faiz tavanları (yasal faizin %50'sini veya %100'ünü aşamama sınırı), TTK m. 8 ve m. 9 atfıyla ticari işlerde uygulanmaz. Ancak ticari sözleşmelerde kararlaştırılan temerrüt faizi oranının da ahlaka aykırı fahişliğe (TBK m. 27) ulaşmaması gerekir.


      III. Yabancı Para Alacaklarında Faiz (3095 SK m. 4/a) ve Bileşik Faiz İstisnaları (TTK m. 8)

      Yüksek tutarlı ticari sözleşmeler sıklıkla USD veya EUR cinsinden (Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatının izin verdiği ihracat, döviz kazandırıcı hizmet, yazılım veya iş makinesi/sermaye piyasası istisnaları çerçevesinde) düzenlenir. Yabancı para borcunda temerrüde düşüldüğünde 3095 sayılı Kanun m. 4/a devreye girer: Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.

      Burada alacaklıya tanınan önemli bir seçim hakkı mevcuttur (TBK m. 99/3): Yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, alacağını aynen yabancı para olarak veya vade ya da fiili ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirası olarak talep edebilir. Ancak alacaklı fiili ödeme günü kurunu seçmişse artık döviz faizi (3095 m. 4/a) isteyebilir; buna karşılık vade günündeki kurdan TL'ye çevirerek TL üzerinden talepte bulunmuşsa bu kez avans faizi talep etmesi gündeme gelir (seçilen para birimi ile faiz türü uyumlu olmak zorundadır).

      Bileşik Faiz (Faize Faiz Yürütme) Yasağı ve Ticari İstisnalar: TBK m. 121/3 uyarınca temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülmesi (bileşik faiz) kesin olarak yasaktır. Ancak TTK m. 8/2 iki sınırlı istisna öngörmüştür: (1) Cari hesap sözleşmelerinde ve (2) Her iki taraf bakımından da ticari iş niteliğinde olan ödünç (kredi) sözleşmelerinde, üç aydan aşağı olmamak üzere faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı kararlaştırılabilir. Ayrıca ticari alacaklarda İİK m. 138 veya ödeme anında TBK m. 100 gereğince yapılan kısmi ödemeler, aksi kararlaştırılmadıkça öncelikle işlemiş faiz ve masraflara, kalan kısım anaparaya mahsup edilir; bu kural tahsilat sıralamasında alacaklıyı koruyan büyük bir araçtır.

      Faiz / Tazminat Türü Yasal Dayanak Uygulama Alanı İspat ve Hesaplama Kriteri
      Kanuni Temerrüt Faizi 3095 SK m. 1–2/1 Adi işler, kira, tüketici ve haksız fiil alacakları Sabit mevzuat oranı; zarar ispatı gerekmez, değişken uygulanır.
      Ticari Avans Faizi 3095 SK m. 2/2 Ticari iş ve işlemler (TTK m. 3, m. 19) TCMB kısa vadeli avans faizi; dilekçede açıkça talep edilmelidir.
      Yabancı Para Faizi 3095 SK m. 4/a USD, EUR vb. döviz cinsinden alacaklar Devlet bankalarının 1 yıllık mevduata ödediği en yüksek döviz faizi.
      Aşkın (Munzam) Zarar TBK m. 122 Temerrüt faizini aşan reel enflasyon/kur/kredi zararları Faizi aşan somut zarar + illiyet bağı + borçlunun kusur karinesi.

      IV. Aşkın (Munzam) Zarar Davasının Hukuki Niteliği ve Dört Temel Şartı (TBK m. 122)

      Temerrüt faizi, borçlunun kusuru olmasa ve alacaklının hiçbir zararı bulunmasa bile otomatik olarak ödenen götürü bir asgari tazminattır. Ancak alacaklının temerrüt sebebiyle uğradığı gerçek zarar bu asgari faizin üzerindeyse TBK m. 122 devreye girer:

      6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 122:
      "(1) Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı da gidermekle yükümlüdür.
      (2) Temerrüt faizini aşan zarar miktarı görülmekte olan davada belirlenebiliyorsa, davacının istemi üzerine hâkim, esas hakkında karar verirken bu zararın miktarına da hükmeder."

      Aşkın (munzam) zarar talebinin kabulü için dört unsurun birlikte gerçekleşmesi şarttır:

      1. Geçerli Bir Para Borcu ve Borçlunun Temerrüdü: Munzam zarar yalnızca para borçlarında söz konusu olur ve temerrüt tarihinden sonraki dönem için doğar (TBK m. 117 uyarınca ihtar veya kesin vade).
      2. Temerrüt Faizini Aşan Bir Zararın Varlığı: Alacaklının parayı vadesinde tahsil edememesi nedeniyle işletme sermayesi için yüksek faizli banka kredisi kullanmak zorunda kalması, vadeli yatırımını bozdurması, döviz borcunu daha yüksek kurdan kapatması veya yüksek enflasyon sebebiyle paranın alım gücünün erimesi sonucu avans faizi mahsup edildikten sonra açık kalan net zarar farkıdır.
      3. Uygun İlliyet Bağı: Aşan zarar ile borçlunun temerrüdü arasında mantıki ve hukuki nedensellik bağı bulunmalıdır.
      4. Borçlunun Kusuru (Kusur Karinesi): Kanun burada borçlunun kusurunu karine olarak kabul etmiştir; alacaklı borçlunun kusurlu olduğunu ispatlamak zorunda değildir, borçlu kusursuzluğunu ispat etmedikçe sorumludur.

      V. Enflasyon Karşısında İspat Sorunu: Anayasa Mahkemesi (m. 35) vs. Yargıtay İçtihatları

      Türk hukuk uygulamasında son yılların en büyük içtihat tartışması, yüksek enflasyonun tek başına munzam zarara delil oluşturup oluşturmayacağı noktasında yaşanmaktadır. İki yüksek mahkemenin yaklaşımı belirgin biçimde ayrışmaktadır:

      1. Yargıtay'ın Geleneksel Somut İspat Yaklaşımı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. / 15. / 6. Hukuk Dairelerinin uzun yıllar sürdürdüğü yerleşik içtihada göre; ülkedeki yüksek enflasyon, TÜFE/ÜFE oranları, döviz kuru veya altın fiyatlarındaki artışlar "genel ekonomik olgular" olup, alacaklının bunlara dayanarak "paramı alsaydım döviz/altın alırdım veya şu kadar getirisi olurdu" demesi soyut ve varsayımsal bir iddia kabul edilmiştir. Yargıtay bu klasik içtihadında davacı alacaklıdan; temerrüt nedeniyle kendi işleri için banka kredisi çekip yüksek faiz ödediğini, tedarikçisine gecikme cezası ödediğini veya somut bir mal alım/yatırım fırsatını belgeyle kaçırdığını somut delillerle ispatlamasını istemiştir.

      2. Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) Mülkiyet Hakkı Eksenli İhlal Kararları: Buna karşılık Anayasa Mahkemesi, 2018 ve 2022–2025 yılları arasında verdiği emsal bireysel başvuru kararlarında (mülkiyet hakkı - Anayasa m. 35 kapsamında), kamu ve özel hukuk alacaklarının yıllar süren yargılamalarda enflasyon karşısında %70-%80 oranında reel değer kaybetmesine karşın yasal/avans faizin bunu telafi edemediğini açıkça tespit etmiştir. AYM'ye göre; olağanüstü enflasyon dönemlerinde alacaklıya "parayı zamanında alsaydın ne yapardın, bunu somut belgeyle kanıtla" şeklinde yerine getirilmesi fiilen imkansız bir ispat yükü yüklemek, alacağın özünü ortadan kaldırır ve Anayasa m. 35'teki mülkiyet hakkını ihlal eder! AYM ihlal kararları sonrasında yeniden yargılama yapan bazı ilk derece ve istinaf mahkemeleri ile Yargıtay'ın güncel değerlendirmelerinde; özellikle basiretli tacirin elindeki nakdi enflasyona karşı korumak amacıyla döviz, mevduat veya ticari mal stokunda değerlendireceği yönündeki hayatın olağan akışına uygun ticari karinenin ve TÜFE/kur/ticari faiz sepetinin esas alınması eğilimi güç kazanmıştır.

      Bu nedenle uygulamada en güvenli dava stratejisi; yalnızca genel TÜFE artışına dayanmakla yetinmeyip, hem AYM'nin mülkiyet hakkı kararlarını dayanak göstermek hem de şirketin temerrüt döneminde kullandığı rotatif/ticari kredilerin faiz dekontlarını, tedarikçi fiyat artışlarını ve kasa-banka likidite açığını somut mali müşavir raporuyla dosyaya sunarak iki yaklaşımı birden karşılamaktır.


      VI. Asıl Alacağın Tahsili, İhtirazi Kayıt Tartışması ve 10 Yıllık Zamanaşımı

      Uygulamada sıklıkla karıştırılan bir husus, asıl alacak ile temerrüt faizinin tahsil edilmiş olmasının munzam zarar davası açmaya engel olup olmadığıdır. TBK m. 131/1 gereğince asıl borç ifa ile sona erdiğinde kural olarak işlemiş faizler de (ihtirazi kayıt yoksa veya durumdan anlaşılmıyorsa) sona erer. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre munzam zarar borcu, asıl alacağın fer'isi değil; borçlunun temerrüdünden doğan bağımsız ve yeni bir tazminat borcudur!

      Bu önemli hukuki sonuç nedeniyle; asıl alacak ve temerrüt faizi icra dosyası veya dava sonunda tahsil edilirken ayrıca "munzam zarar haklarım saklıdır" şeklinde ihtirazi kayıt konulmamış olsa dahi —asıl borcun ifası munzam zarardan feragat edildiği anlamını taşımadığından— sonradan bağımsız bir munzam zarar davası açılabilir. Bununla birlikte temkinli uygulama gereği tahsilat makbuzlarına ihtirazi kayıt şerhi düşülmesi olası bir feragat itirazını tamamen bertaraf eder.

      Zamanaşımı Süresi: Munzam zarar davası TBK m. 146 gereğince 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir (asıl alacak daha kısa bir zamanaşımına tabi olsa bile munzam zarar 10 yıllık genel sürede istenir; ancak temerrüdün sürdüğü her gün için ayrı zarar doğduğundan geriye dönük 10 yıllık dilim hesaplanır).

      Faiz Talebi ve Munzam Zarar Uyarısı: Alacak davası veya icra takibi açılırken talep kısmına yalnızca "yasal faiz" yazılması halinde HMK m. 26 gereği TCMB avans faizine hükmedilemez ve iki oran arasındaki ciddi getiri farkı kaybedilir. Ayrıca munzam zarar davasında sırf genel TÜFE oranına dayanmak yerine kredi sözleşmeleri, banka faiz dekontları ve nakit açığı verilerinin de dosyaya sunulması ispat riskini ortadan kaldırır.

      VII. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'ın Yerleşik İçtihat İlkeleri

      Anayasa Mahkemesi, Bireysel Başvuru İçtihat İlkesi (Anayasa m. 35 Mülkiyet Hakkı ve Enflasyon):
      "Alacağın uzun süren yargılama boyunca yüksek enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi ve uygulanan yasal veya avans faizinin enflasyonun çok altında kalması halinde, alacağın değerini koruyacak mekanizmaların (TBK m. 122 munzam zarar gibi) işletilmemesi ve davacıya kanıtlanması fiilen imkansız katı ispat şartları yüklenmesi Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlalini oluşturur."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Avans Faizinde Değişken Oran ve Taleple Bağlılık):
      "Ticari işlerde TCMB avans faizine hükmedilebilmesi için davacının açıkça avans faizi veya en yüksek ticari faiz talebinde bulunmuş olması şarttır. Hesaplamada temerrüt tarihinden ödeme tarihine kadar TCMB tarafından ilan edilen tüm faiz oranı değişiklikleri dönemler itibarıyla kademeli olarak uygulanmalıdır."
      Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (Munzam Zararın Bağımsızlığı ve İspatı):
      "Munzam zarar, asıl alacağın fer'isi olmayıp bağımsız bir tazminat borcudur; bu nedenle asıl alacak tahsil edilirken ihtirazi kayıt konulmamış olması munzam zarar isteme hakkını düşürmez. Tacir davacı, temerrüt döneminde uğradığı faiz üstü zararı kredi sözleşmeleri, banka ödeme dekontları, döviz alım-satım farkları ve ticari defter kayıtlarıyla destekleyerek ortaya koymalıdır."

      VIII. Pratik Uygulama: Enflasyon ve Kur Farkı Kaynaklı Aşkın (Munzam) Zarar Davası Dilekçesi

      DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
      (6098 sayılı TBK m. 122 Kapsamında Aşkın / Munzam Zarar Taleplidir — HMK m. 107)


      DAVACI: [Alacaklı Şirket Unvanı, MERSİS No, Adresi]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi]
      DAVALI: [Borçlu Şirket Unvanı, Adresi]
      DAVA DEĞERİ: Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik [Tutar] TL
      DAVA KONUSU: Davalının [Temerrüt Tarihi] ile [Fiili Tahsil Tarihi] arasındaki temerrüdü nedeniyle müvekkil şirketin tahsil ettiği ticari avans faizini aşan reel enflasyon, kredi finansman maliyeti ve kur farkı kaynaklı AŞKIN (MUNZAM) ZARARININ TBK m. 122 ve Anayasa m. 35 mülkiyet hakkı ilkeleri uyarınca tahsili talebidir.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Kesinleşen Temerrüt ve Tahsil Edilen Yetersiz Faiz: Davalının müvekkil şirkete olan [Tutar] TL tutarındaki ticari mal bedeli borcu, [Mahkeme ve Esas No] sayılı kesinleşen ilam ve [İcra Dosyası] üzerinden ancak [X] yıl gecikmeyle ../../2026 tarihinde tahsil edilebilmiştir. Tahsil edilen TCMB avans faizi, ilgili dönemdeki reel enflasyon ve ticari finansman maliyetlerinin çok altında kalmıştır.

      2. Somut Finansman Maliyeti ve Enflasyon Erozyonu: Müvekkil şirket, davalıdan tahsil edemediği işletme sermayesi açığını kapatabilmek adına [X] Bankası ve [Y] Bankasından yıllık %[Oran] maliyetle rotatif ticari kredi kullanmak zorunda kalmış ve [Tutar] TL ek faiz gideri ödemiştir (Ek-1: Kredi Sözleşmeleri ve Banka Dekontları). Ayrıca söz konusu dönemdeki TÜFE artışı %[Oran] ve döviz kuru artışı %[Oran] düzeyinde gerçekleşerek ödenen avans faizini katbekat aşmıştır.

      3. Anayasa Mahkemesi'nin Mülkiyet Hakkı İçtihatları ve TBK m. 122: Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkı ihlali kararlarında vurgulandığı üzere, yüksek enflasyon döneminde borçlunun temerrüdü sebebiyle paranın alım gücündeki erimenin alacaklı üzerinde bırakılması hukuka ve mülkiyet hakkına aykırıdır. Borçlunun temerrütte kusursuzluğunu ispatı mümkün değildir.


      SONUÇ VE İSTEM :

      Yukarıda arz edilen nedenlerle; ticari defterler, banka kredi maliyet belgeleri ve TÜİK enflasyon/kur verileri üzerinde hesaplama yapacak uzman finans ve mali müşavir bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenecek aşkın (munzam) zarar tutarının (fazlaya ilişkin bedel artırım haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Tutar] TL'nin) dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz.


      Davacı Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      IX. Avans Faizi ve Munzam Zarar Talebinde Bulunacak Alacaklılar İçin Kontrol Listesi

      1. Dava veya İcra Talebine "Ticari Avans Faizi" İbaresini Mutlaka Yazın: Adi yasal faiz yazılması halinde aradaki büyük oran farkı kalıcı olarak kaybedilir.
      2. Temerrüt Tarihini Noter İhtarnamesiyle Netleştirin: Sözleşmede kesin vade yoksa, karşı tarafı temerrüde düşürmek ve faiz başlangıcını öne çekmek için gecikmeksizin noter ihtarnamesi (veya KEP tebligatı) gönderin.
      3. Kredi ve Finansman Dekontlarını Arşivleyin: Munzam zarar davasında elinizi güçlendirmek için temerrüt süresi boyunca şirketin kullandığı nakdi kredilerin faiz ödeme dekontlarını ve tedarikçi kur farkı faturalarını tarih sırasıyla saklayın.
      4. Arabuluculuk Başvurusunda Munzam Zararı Ayrı Kalem Olarak Gösterin: Ticari nitelikteki aşkın zarar davası açmadan önce TTK m. 5/A uyarınca zorunlu arabuluculuğa başvurun ve talep kalemlerini eksiksiz bildirin.
      5. Yabancı Para Alacaklarında Seçimlik Hakkı Doğru Kullanın: İcra veya dava başında döviz olarak takip açıp 3095 m. 4/a mevduat faizi mi yoksa vade günündeki kurdan TL'ye çevirip avans faizi mi istemenin daha avantajlı olduğunu finansal olarak kıyaslayın.

      X. Sonuç

      Yüksek enflasyon ortamında ticari alacakların korunması, yalnızca davayı kazanmaktan değil, doğru faiz türünü zamanında talep etmekten ve temerrüt faizinin yetersiz kaldığı noktada TBK m. 122 aşkın (munzam) zarar mekanizmasını somut finansal delillerle destekleyerek harekete geçirmekten geçer. Özellikle Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkını merkeze alan içtihatları, borcunu kasten geciktirerek enflasyondan yararlanmaya çalışan borçlulara karşı alacaklıların elini her zamankinden daha güçlü hale getirmiştir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Taraflardan en az biri bakımından ticari iş niteliğindeki borçlarda 3095 sayılı Kanun m. 2/2 uyarınca TCMB kısa vadeli avans faizi uygulanır. Ancak HMK m. 26 taleple bağlılık ilkesi gereği mahkeme kendiliğinden avans faizine hükmedemez; davacının dilekçede açıkça "avans faizi" veya "ticari temerrüt faizi" talep etmesi zorunludur.

      Yargıtay'ın geleneksel içtihatları enflasyonu tek başına yeterli görmeyip kredi kullanımı veya kaçırılan fırsat gibi somut ispat aramaktadır; buna karşın Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararları yüksek enflasyon ortamında katı ve imkansız ispat yükünü mülkiyet hakkı ihlali saymaktadır. Güçlü bir dava için hem AYM mülkiyet hakkı içtihadına dayanılmalı hem de şirketin finansman maliyetleri ve nakit açığı belgelerle sunulmalıdır.

      Evet, açılabilir. Munzam zarar borcu asıl alacağın fer'isi değil, borçlunun temerrüdünden doğan bağımsız bir tazminat alacağıdır. Bu sebeple asıl alacağın tahsili sırasında ihtirazi kayıt konmamış olsa dahi 10 yıllık genel zamanaşımı süresi (TBK m. 146) içinde munzam zarar davası açılabilir.

      Hayır, yürütülemez. TBK m. 121/3 uyarınca temerrüt faizine faiz yürütülmesi (bileşik faiz) yasaktır. Sadece TTK m. 8/2 kapsamında cari hesap sözleşmeleri ile her iki taraf için ticari iş sayılan ödünç sözleşmelerinde en az 3 aylık dönemlerle anaparaya ekleme şartı kararlaştırılabilir.

      Eğer yabancı para borcunda alınan 3095 m. 4/a mevduat faizi, alacaklının o döviz cinsinden temerrüt sebebiyle katlandığı daha yüksek kredi maliyetini veya yabancı para enflasyonu/ek zararı karşılamaya yetmemişse şartları oluştuğunda munzam zarar talep edilebilir. Ancak borç zaten döviz olarak tahsil edildiyse sırf kur artışından ötürü ayrıca kur farkı munzam zararı istenemez.

      Ticari işletmeler arası para alacağından veya ticari sözleşmeden kaynaklanan bir munzam zarar davası açılacaksa, TTK m. 5/A uyarınca dava açılmadan önce zorunlu ticari arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

      Av. Oğuzhan Çıngı
      Gayrimenkul ve kira hukuku, iş hukuku, miras, borçlar, icra-iflas, tüketici ve ceza hukuku uyuşmazlıklarında dava takibi ve önleyici danışmanlık yürütmektedir.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun