Özet
Mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarından birine veya birkaçına miras payına mahsuben yaptığı karşılıksız sağlararası kazandırmaların (açık bağışlamalar, iş kurma/kuruluş sermayesi, çeyiz, borçtan kurtarma, şirket payı devri) paylaşma aşamasında terekeye geri verilmesini sağlayan mirasta denkleştirme (iade) kurumunun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 669–675 çerçevesindeki esasları; denkleştirmenin yalnızca saklı payı koruyan tenkis davası (TMK m. 560) ve muvazaalı tapu işlemlerine yönelik muris muvazaası davasından yapısal farkları; altsoy bakımından geçerli yasal denkleştirme karinesi (TMK m. 669/2) ile diğer yasal mirasçılar arasındaki ispat yükü dağılımı; iade yükümlüsünün aynen geri verme veya mahsup seçimlik hakkı (TMK m. 671), denkleştirme anındaki güncel değerleme kuralı (TMK m. 673) ile olağan eğitim ve evlenme gideri istisnaları (TMK m. 674–675) tüm ayrıntılarıyla incelenmektedir.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Sağlıktaki Kazandırmalar ve Mirasçılar Arasında Tam Pay Eşitliği
Aile yaşamında ebeveynlerin sağlıklarında çocuklarından birine ev satın alması, bir diğerine iş kurması için sermaye veya şirket hissesi devretmesi, bir başka çocuğunun ise yüksek tutarlı ticari borçlarını kapatması oldukça sık rastlanan bir durumdur. Mirasbırakanın vefatından sonra geride kalan diğer çocuklar yalnızca kalan terekeyi paylaştıklarında, sağlığında karşılıksız mal veya sermaye almış olan kardeşin toplamda çok daha fazla pay aldığı ve miras eşitliğinin bozulduğu ortaya çıkar.
Uygulamada hak kaybına yol açan en büyük yanlış, bu tür sağlararası açık bağış veya sermaye aktarımlarına karşı sadece tenkis davası ya da muris muvazaası davası açılabileceğinin düşünülmesidir. Oysa tenkis davası yalnızca saklı payı korur (örneğin çocuğun yasal miras payının yarısı olan saklı pay ihlal edilmemişse tenkis açılamaz) ve muris muvazaası yalnızca tapuda satış gibi gösterilen gizli bağışlarda uygulanır. Açıkça bağışlanan, banka havalesiyle veya kuruluş sermayesi olarak verilen değerlerde kardeşler arasında tam yasal miras payı eşitliğini sağlayan özel ve güçlü Miras Hukuku ve Medeni Hukuk kurumu, 4721 sayılı TMK m. 669–675'te düzenlenen mirasta denkleştirme (iade) davasıdır. Bu yapının genel paylaşım kurallarıyla ilişkisi için Miras Paylaşımı: Yasal ve İradi Mirasçılar yazımızı da inceleyebilirsiniz.
II. Denkleştirme, Tenkis ve Muris Muvazaası Davalarının Hukuki Ayrımı
Sağlararası kazandırmalara karşı açılan üç temel miras hukuku davası arasında amaç, kapsam, şart ve zamanaşımı bakımından kritik farklar vardır. Yanlış dava türünün seçilmesi davanın esastan reddine yol açabilir: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Mirasta Elbirliği Mülkiyetinin (İştirak Halinde Mülkiyet) Paylı Mülkiyete Dönüştürülmesi Davası (TMK m. 644) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
| Karşılaştırma Kriteri | Mirasta Denkleştirme (TMK m. 669–675) | Tenkis Davası (TMK m. 560–571) | Muris Muvazaası (TBK m. 19 / 1974 İBK) |
|---|---|---|---|
| Temel Amaç | Yasal mirasçılar arasında tam miras payı eşitliğini sağlamak. | Yalnızca saklı paylı mirasçıların saklı payını korumak. | Satış gibi gösterilen gizli bağışı iptal edip malı terekeye döndürmek. |
| Mirasbırakanın İradesi | Mirasbırakanın eşitliği istediği varsayılır (aksi ispatlanabilir/muafiyet). | Mirasbırakanın aksini istemiş olmasına rağmen emredici koruma uygulanır. | Görünüşteki satış sözleşmesi muvazaalı olduğu için kesin hükümsüzdür. |
| Kimler Davalı Olabilir? | Yalnızca yasal mirasçılar (ve halef olan altsoyu). | Hem mirasçılar hem de mirasçı olmayan üçüncü kişiler. | Muvazaalı tapu devrini alan mirasçı veya üçüncü kişiler. |
| Konu Kapsamı | Tapulu/tapusuz mal, nakit para, sermaye, borç ödeme gibi tüm kazandırmalar. | Saklı payı aşan ölüme bağlı tasarruflar ve belirli sağlararası bağışlar. | Kural olarak tapulu taşınmaz devirleri (gizli bağışlar). |
| Süre / Zamanaşımı | Paylaşmaya kadar her zaman; paylaşmadan sonra 10 yıl. | Öğrenmeden 1 yıl, her halde 10 yıl hak düşürücü süre (TMK m. 571). | Muvazaada zamanaşımı ve hak düşürücü süre yoktur. |
III. Denkleştirme Yükümlüleri: Altsoy Karinesi (TMK m. 669/2) ve Diğer Yasal Mirasçılar
4721 sayılı TMK m. 669, denkleştirme yükümlülüğü bakımından altsoy (çocuklar ve torunlar) ile diğer yasal mirasçılar (sağ kalan eş, anne-baba, kardeşler) arasında hayati bir ispat yükü ayrımı kurmuştur: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Vasiyetnamenin Tenfizi Görevlisi (TMK m. 550–556): Yetkileri, Tereke Yönetimi ve Görevden Alınması Davası başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 669:
"Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.
Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tabidir."
Bu maddenin doğurduğu sonuçlar şunlardır: Birincisi, denkleştirmeyi yalnızca yasal mirasçılar isteyebilir ve yalnızca yasal mirasçılardan istenebilir (atanmış mirasçılar veya mirasçı olmayan üçüncü kişiler denkleştirme borçlusu olmaz). İkincisi, eğer kazandırma altsoya (örneğin bir oğla veya kıza) yapılmışsa kanuni karine gereği bunun miras payına mahsuben yapıldığı ve denkleştirmeye tabi olduğu kabul edilir; iadeden kurtulmak isteyen altsoy mirasçı, mirasbırakanın kendisini açıkça denkleştirmeden muaf tuttuğunu (örneğin vasiyetnameyle veya kazandırma anındaki yazılı beyanla) ispatlamak zorundadır! Buna karşılık altsoy dışındaki yasal mirasçılara (örneğin sağ kalan eşe) yapılan sağlararası bağışlarda karine tam tersidir: Bunların denkleştirmeye tabi olduğunu iddia eden diğer mirasçıların, mirasbırakanın bu kazandırmayı "miras payına mahsuben" verdiğini ispatlaması gerekir.
Mirasçılık Sıfatının Kaybı (TMK m. 670): Eğer sağlığında karşılıksız kazandırma elde eden çocuk mirastan önce ölür, mirası reddeder veya mirastan çıkarılırsa, onun yerine kök halefiyeti yoluyla mirasçı olan kendi altsoyu (torunlar) denkleştirme yükümlülüğünü devralır.
IV. Hangi Kazandırmalar Denkleştirmeye Tabidir? (İş Kurma Sermayesi, Bağış, Borç Ödeme)
TMK m. 669/2 örnekleyici bir sayım yaparak uygulamada en çok tartışılan dört temel kazandırma grubunu açıkça denkleştirme kapsamına almıştır:
- Kuruluş Sermayesi Verilmesi: Bir çocuğun kendi şirketini kurması, muayenehane/eczaneyi/fabrikayı açması veya sermaye şirketindeki ortaklık payını satın alması için mirasbırakan tarafından karşılıksız verilen nakit sermaye, makine veya ticari işletme devri.
- Malvarlığı Devri (Taşınmaz, Araç, Şirket Payı, İntifa): Altsoya karşılıksız veya sembolik/gerçek değerinin çok altında bir bedelle yapılan açık bağışlamalar ya da bedeli mirasbırakan tarafından ödenip tapusu doğrudan çocuğun adına tescil edilen taşınmazlar (gizli bağış / elden bağış).
- Borçtan Kurtarma: Çocuğun bankalara, vergi dairesine veya üçüncü kişilere olan ticari/şahsi borçlarının mirasbırakan tarafından üstlenilmesi veya rücu amacı olmaksızın ödenmesi.
- Çeyiz ve Olağan Dışı Kurulum Masrafları: Alışılmış yöresel ve ekonomik ölçüleri aşan, sermaye aktarımı niteliğindeki yüksek tutarlı çeyiz/ev eşyası ve konut tahsisleri.
V. Denkleştirme Dışı Kalan Kazandırmalar: Eğitim Giderleri ve Olağan Hediyeler (TMK m. 674–675)
Kanun koyucu, aile içi olağan bakım ve eğitim desteklerinin her birinin yıllar sonra kardeşler arasında hesaplaşma konusu yapılmasını engellemek için TMK m. 674 ve m. 675 ile kesin istisnalar öngörmüştür:
- Eğitim ve Öğrenim Giderleri (TMK m. 674): Çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan giderler sebebiyle geri verme yükümlülüğü, mirasbırakanın başka türlü arzu ettiği ispat edilmedikçe, ancak alışılmış ölçüleri aşan kısım için mevcuttur (örneğin ailenin sosyal ve ekonomik düzeyine uygun standart üniversite öğrenimi denkleştirilmez; ancak ailenin genel düzeyini belirgin biçimde aşan olağanüstü pahalı özel yurtdışı eğitim veya destek masraflarının aşan kısmı denkleştirmeye konu edilebilir). Eğitimini henüz tamamlamamış olan veya engelliliği bulunan çocuklara paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılır (TMK m. 674/2).
- Olağan Hediyeler ve Evlenme Giderleri (TMK m. 675): Doğum günü, mezuniyet, bayram gibi vesilelerle verilen olağan hediyeler ile adet üzere yapılan alışılmış evlenme (düğün) giderleri denkleştirmeye tabi değildir. Ancak düğün gideri adı altında verilen olağan dışı yüksek değerdeki altın, döviz veya taşınmaz hediyeleri bu istisnanın dışına çıkarak denkleştirilir.
VI. İade Şekli (Aynen İade / Mahsup), Payı Aşan Kısmın Durumu ve Değerleme Anı (TMK m. 671–673)
Denkleştirme borçlusu konumundaki mirasçıya Kanun çok önemli bir seçimlik hak tanımıştır (TMK m. 671): Geri vermekle yükümlü olan mirasçı, dilerse aldığı malı aynen terekeye geri verir, dilerse payından fazla olsa bile değerini miras payına mahsup ettirir (yani tereke paylaşımında kendisine daha az mal/nakit düşmesini veya aradaki farkı nakden ödemeyi kabul eder). Mirasbırakan bu seçimlik hakkı aksini öngörerek ortadan kaldırmadıkça, davacı diğer mirasçılar "illa ki daireyi tapuda aynen geri vereceksin" diyerek borçluyu aynen iadeye zorlayamazlar!
Uygulamada en büyük finansal etki ise değerleme anı kuralında ortaya çıkar:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 673/1:
"Denkleştirme, kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılır."
Yüksek enflasyon dönemlerinde bu hüküm hayati önem taşır. Örneğin 2012 yılında çocuğa bağışlanan bir dairenin o günkü tapu değeri 300.000 TL iken, paylaşma ve dava tarihinde (örneğin 2026 yılında) rayiç değeri 12.000.000 TL'ye çıkmışsa; TMK m. 673 uyarınca terekeye iade hesabında paylaşma/dava tarihindeki 12.000.000 TL güncel sürüm değeri esas alınır! Nakit para olarak verilen kuruluş sermayesi veya borç ödeme kazandırmalarında ise Yargıtay içtihatları uyarınca paranın verildiği tarihteki alım gücünün denkleştirme tarihine denkleştirici adalet ilkesiyle (enflasyon/TÜFE, altın/döviz sepeti ve ekonomik göstergeler) uyarlanması yoluna gidilir. Eğer yapılan kazandırma o mirasçının kendi miras payını dahi aşıyorsa (TMK m. 672), mirasbırakanın bu fazlalığı kendisine bırakmak istediğini ispat edemedikçe mirasçı aşan kısmı da terekeye ödemek zorundadır (diğer mirasçıların saklı payını ihlal eden her durum zaten ayrıca tenkis korumasındadır).
VII. Görevli Mahkeme, Dava Açma Zamanı ve Zamanaşımı
Mirasta denkleştirme davası kural olarak mirasbırakanın ölümünden sonra, terekenin paylaşılması aşamasında gündeme gelir. Görevli mahkeme 6100 sayılı HMK m. 2 uyarınca malvarlığı haklarına ilişkin dava olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir; yetkili mahkeme ise TMK m. 576 gereğince mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (kesin yetki). Uygulamada denkleştirme talebi bağımsız bir dava olarak açılabileceği gibi, mirasçılar arasında görülen terekenin taksimi (paylaşılması) davası içinde de ileri sürülebilir.
Zamanaşımı bakımından tereke henüz elbirliği halinde devam ederken ve paylaşma tamamlanmamışken denkleştirme talebi zamanaşımına uğramaz; paylaşma sözleşmesi yapılıp tereke dağıtıldıktan sonra ise hatalı paylaşım veya sonradan öğrenme durumlarında TBK m. 146 gereğince 10 yıllık genel zamanaşımı süresi tartışılır. Bu nedenle ortaklığın giderilmesi veya taksim aşamasında hakların açıkça ileri sürülmesi gerekir.
VIII. Yargıtay Hukuk Dairelerinin Denkleştirme Davalarındaki Yerleşik İlkeleri
Mirasta denkleştirme ve sağlararası kazandırmaların terekeye iadesi uyuşmazlıklarında Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (ve 7. Hukuk Dairesi / HGK) kararlarında yerleşmiş temel ilkeler şunlardır:
Yargıtay 14. / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Muris Muvazaası İle Denkleştirme Farkı):
"Mirasbırakanın tapulu taşınmazını satış göstermek suretiyle bir mirasçısına devretmesi halinde ortada muvazaalı işlem vardır ve uyuşmazlık tapu iptal ve tescil (muris muvazaası) davasına konu olur. Buna karşılık mirasbırakanın sağlığında açıkça bağışlama yoluyla devrettiği mallar, bedelini bizzat ödeyerek mirasçı adına üçüncü kişiden satın alıp tescil ettirdiği taşınmazlar (gizli elden bağış) veya karşılıksız verdiği nakit sermaye ile borç ödeme tutarları muvazaa kapsamına girmeyip, şartları varsa TMK m. 669 vd. uyarınca mirasta denkleştirme (iade) veya tenkis davasına konu edilir."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (Altsoy Aleyhine İspat Karinesi):
"TMK m. 669/2 uyarınca mirasbırakanın altsoyuna yaptığı çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma niteliğindeki karşılıksız kazandırmaların denkleştirmeye tabi olduğu kanuni karinedir. Davalı altsoy, mirasbırakanın kendisini açıkça denkleştirmeden muaf tuttuğunu (geri verme borcunu kaldırdığını) yazılı veya ölüme bağlı tasarruf delilleriyle ispatlamadıkça iade yükümlülüğünden kurtulamaz."
Yargıtay, Yerleşik İçtihat İlkesi (Güncel Değer ve Nakit Kazandırmanın Uyarlanması):
"TMK m. 673 gereğince denkleştirmede kazandırmanın mirasbırakanın ölüm tarihindeki değil, fiilen denkleştirmenin (paylaşmanın veya dava kararının) yapıldığı tarihteki sürüm değeri esas alınır. Taşınmaz dışı nakdi kazandırmalarda ise paranın ödeme tarihindeki satın alma gücü ekonomik endeksler ve denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde denkleştirme tarihine uyarlanarak belirlenir."
IX. Pratik Uygulama: Mirasta Denkleştirme (İade) Dava Dilekçesi ve Muafiyet Klozu Taslağı
Mirasbırakanın sağlığında diğer altsoya karşılıksız iş kurma sermayesi vermesi veya adına taşınmaz bedeli ödeyerek tescil ettirmesi durumunda diğer mirasçılar tarafından Asliye Hukuk Mahkemesine sunulacak denkleştirme dava dilekçesi örneği ile denkleştirmeden muafiyet bırakmak isteyen mirasbırakanlar için vasiyetname klozu taslağı aşağıdadır:
DAVA DİLEKÇESİ VE MUAFİYET KLOZU TASLAĞI — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE
(4721 sayılı TMK m. 669–673 Uyarınca Mirasta Denkleştirme / İade ve Terekeye Mahsup Taleplidir)
| DAVACILAR | : [Yasal Mirasçıların Adı Soyadı, TCKN, Adresleri] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Kazandırmayı Alan Yasal Mirasçı Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : Tarafların ortak murisi [Muris Adı Soyadı]'nın sağlığında davalı altsoyuna miras payına mahsuben ve karşılıksız olarak yaptığı [Bağış Taşınmazı / Kuruluş Sermayesi / Borç Ödemesi] kazandırmalarının TMK m. 669–673 uyarınca denkleştirme anındaki güncel değerinin tespitiyle tereke paylaşımında denkleştirilmesine (mahsubuna / davacılar payı oranında iadesine) karar verilmesi talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Mirasçılık ve Sağlararası Karşılıksız Kazandırmalar: Tarafların babası/annesi [Adı Soyadı] ../../2026 tarihinde vefat etmiş, geride davacılar ile davalı yasal mirasçı olarak kalmıştır (Ek-1: Veraset İlamı). Muris sağlığında ../../2018 tarihinde davalıya ticari işletme kuruluş sermayesi olarak [Banka/Tutar] TL havale etmiş ve ayrıca [İl/İlçe/Ada/Parsel] sayılı taşınmazı tapuda doğrudan bağış yoluyla (veya bedelini bizzat ödeyerek) davalıya kazandırmıştır (Ek-2: Tapu ve Banka Kayıtları).
2. Kanuni Denkleştirme Karinesi (TMK m. 669/2): Davalı murisin altsoyu olup yapılan bu karşılıksız kazandırmalar TMK m. 669/2 uyarınca aksi muris tarafından açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir. Murisin davalıyı denkleştirmeden muaf tuttuğuna dair herhangi bir vasiyetnamesi veya yazılı tasarrufu bulunmamaktadır.
3. Güncel Değer Hesabı ve Mahsup/İade Talebi (TMK m. 671–673): Davalının seçimlik hakkı çerçevesinde taşınmazı aynen terekeye iade etmemesi halinde, taşınmazın ve nakdi sermaye kazandırmasının TMK m. 673 uyarınca denkleştirme (dava/karar) tarihindeki güncel sürüm değerinin bilirkişi marifetiyle tespit edilerek davalının miras payına mahsubuna ve davacılara eksik kalan miras paylarının ödenmesine karar verilmelidir.
DENKLEŞTİRMEDEN MUAFİYET (İADE BORCUNU KALDIRAN) VASİYETNAME KLOZU ÖRNEĞİ:
"Madde X — Denkleştirmeden Muafiyet İradesi: Sağlığımda oğlum/kızım [Adı Soyadı]'ya ../../.... tarihinde tapuda devrettiğim [Ada/Parsel] taşınmazı ve iş kurması amacıyla verdiğim [Tutar] TL kuruluş sermayesini, miras payına mahsuben değil saklı pay kuralları saklı kalmak üzere tasarruf oranım dahilinde kendisine ayrıca bıraktığımı; bu sebeple 4721 sayılı TMK m. 669/2 uyarınca ölümüm sonrasında tereke paylaşımında hiçbir surette denkleştirmeye (iadeye) tabi tutulmamasını açıkça irade ve vasiyet ederim."
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalının muristen elde ettiği karşılıksız kazandırmaların TMK m. 669–673 uyarınca denkleştirme anındaki değerinin uzman bilirkişi incelemesiyle saptanmasına, davalının miras payına mahsubu/aynen iadesi suretiyle davacıların miras paylarına düşen alacak kısmının faiziyle tahsiline ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacılar Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
X. Mirasçılar İçin Sağlararası Kazandırma ve Denkleştirme Kontrol Listesi
Miras paylaşımı sırasında diğer mirasçılara sağlığında yapılan devir ve bağışların denkleştirilmesi için takip edilmesi gereken başlıca adımlar şunlardır:
- İşlem Niteliğinin Doğru Tespiti (Muvazaa mı, Açık Bağış mı?): Tapuda "satış" gösterilerek yapılmış gizli bağış varsa muris muvazaası davası; tapuda açık bağış, doğrudan üçüncü kişiden satın alıp çocuk adına tescil veya banka üzerinden nakit/sermaye aktarımı varsa denkleştirme (ve saklı pay aşımı varsa tenkis) davası tercih edilmelidir.
- Banka ve Tapu Geçmişinin İncelenmesi: Murisin sağlığındaki geriye dönük banka hesap hareketleri, şirket hisse devir kayıtları ve tapu resmi senetleri tespit edilmelidir.
- Vasiyetname veya Muafiyet Beyanı Kontrolü: Muris tarafından yazılmış bir vasiyetnamede veya bağış senedinde "denkleştirmeden muaftır" ifadesinin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır (muafiyet varsa tam pay değil, sadece saklı pay için tenkis davası değerlendirilir).
- Denkleştirme Anı Güncel Değer Hesabının İstemi: Dava dilekçesinde ölüm tarihindeki düşük bedel değil, TMK m. 673 gereği paylaşma/karar tarihindeki güncel rayiç değer ve denkleştirici adalet uyarlaması talep edilmelidir.
- Terditli (Kademeli) Dava Stratejisi: Uyuşmazlığın niteliğine göre muris muvazaası/denkleştirme ve tenkis taleplerinin birbirini dışlamadan usul hukukuna uygun terditli stratejiyle kurgulanması hak kaybını önler.
XI. Sonuç
Mirasta denkleştirme davası, ebeveynlerin sağlığında çocuklarından birini finansal olarak desteklemesi durumunda diğer mirasçıların tam yasal miras paylarını koruyan en güçlü aile içi denge mekanizmasıdır. İncelemeden çıkan temel hukuki sonuçlar şunlardır:
- Tam Miras Payı Eşitliğini Sağlar: Saklı payın ihlal edilmediği hallerde dahi denkleştirme davasıyla yasal miras payları eşitlenir.
- Altsoy Bakımından Yasal Karine Vardır (TMK m. 669/2): Kuruluş sermayesi, çeyiz, malvarlığı devri ve borçtan kurtarma hallerinde altsoy açıkça muaf tutulmadıkça iadeyle yükümlüdür.
- Değerleme Paylaşma/Dava Anına Göre Yapılır (TMK m. 673): Bağışlanan taşınmazın eski tapu bedeli değil güncel sürüm değeri dikkate alınır.
- Seçimlik Hak Borçluya Aittir (TMK m. 671): İade yükümlüsü malı aynen geri verebileceği gibi güncel değerini miras payına mahsup ettirmeyi de seçebilir.
Bu nedenle sağlararası varlık aktarımlarında bulunan ebeveynlerin ileride kardeşler arası ağır davaları önlemek için muafiyet iradelerini yazılı/resmi olarak kaydetmeleri, haksızlığa uğrayan mirasçıların ise doğru dava türünü seçerek güncel değerleme talep etmeleri büyük önem taşır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 560–571 Tenkis, m. 669–675 Mirasta Denkleştirme)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 19 Muvazaa, m. 146 Zamanaşımı)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 2 Asliye Hukuk Görevi)
- Yargıtay 7. ve 14. Hukuk Daireleri Mirasta Denkleştirme İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Mirasbırakanın Banka Kiralık Kasasının Açılması, Tereke Tespiti ve Miras Sebebiyle İstihkak Davası (TMK m. 637)
7338 sayılı VİVK m. 17 ve TMK m. 589 uyarınca mirasbırakanın banka kiralık kasasının açılması, müşterek kasa ve ölüm... -
Mirasçılıktan Çıkarma (İskat - TMK m. 510–513), Borç Ödemeden Aciz Sebebiyle Koruyucu İskat ve İptal Davası
4721 sayılı TMK m. 510–513 kapsamında cezai mirasçılıktan çıkarma şartları, borç ödemeden aciz sebebiyle koruyucu iskat... -
Muris Muvazaası Davası: Şartlar ve İspat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında muris muvazaası davası şartları,... -
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.698 uyarınca ortaklığın giderilmesi davası miras hukuku kapsamında paylı ve elbirliği... -
Tenkis Davası: Miras Payı İhlali ve Haklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.560 ve devamı kapsamında tenkis davası şartları, saklı pay oranları, ihlal edilen...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Tenkis davası yalnızca saklı payların ihlal edilmesi halinde saklı pay oranına kadar indirim sağlarken; mirasta denkleştirme davası saklı pay ihlali şartı aramaksızın yasal mirasçılar arasında tam miras payı eşitliğini sağlar. Ayrıca denkleştirme sadece yasal mirasçılar arasında uygulanır.
Evet, kural olarak tabidir. TMK m. 669/2 uyarınca mirasbırakanın altsoyuna verdiği kuruluş sermayesi, çeyiz, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma niteliğindeki karşılıksız kazandırmalar, mirasbırakan aksini açıkça belirtmedikçe denkleştirmeye tabi sayılır.
TMK m. 673/1 uyarınca denkleştirme, kazandırmanın mirasbırakanın ölüm tarihindeki değil, fiilen denkleştirmenin (paylaşmanın veya dava kararının) yapıldığı tarihteki güncel piyasa değerine göre yapılır.
Hayır, zorunda değildir. TMK m. 671 gereğince iade yükümlüsü mirasçıya seçimlik hak tanınmıştır; mirasçı dilerse malı aynen geri verir, dilerse güncel değerini kendi miras payına mahsup ettirerek aradaki farkı öder.
TMK m. 674 uyarınca çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan olağan giderler denkleştirmeye tabi değildir. Ancak ailenin ekonomik düzeyini belirgin şekilde aşan olağanüstü pahalı eğitim harcamalarının sadece alışılmış ölçüyü aşan kısmı için denkleştirme istenebilir.
Hayır, yoktur. TMK m. 669/2'deki yasal karine yalnızca altsoy içindir. Sağ kalan eşe veya diğer yasal mirasçılara yapılan sağlararası kazandırmaların denkleştirilebilmesi için, mirasbırakanın bu kazandırmayı miras payına mahsuben verdiğinin davacı mirasçılar tarafından ispatlanması gerekir.
Hayır. TMK m. 670 uyarınca mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin yerine kök halefiyetiyle geçen altsoyu (torunlar), kendisine bırakılan miras payı oranında denkleştirme borcunu üstlenmeye devam eder.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.







