Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Ön Mirasçı ve Artmirasçı Atama (Fideikomis - TMK m. 521–525) İle Aile Servetinin Kuşaklararası Korunması

      4721 sayılı TMK m. 521–525 kapsamında ön mirasçı ve artmirasçı atama (fideikomis), tek dereceli ikame sınırı, güvence gösterme zorunluluğu, tapu şerhi ve saklı pay dokunulmazlığı — kapsamlı hukuki rehber.

      Miras Hukuku Yazar: Av. Oğuzhan Çıngı Okuma Süresi: 14 dk (3038 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Aile servetinin, tarihi/stratejik taşınmazların veya aile şirketi paylarının korunması amacıyla mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla önce bir kimseyi (ön mirasçı) mirasçı atayıp belirli bir süre sonunda veya onun ölümüyle mirası bir başka kimseye (artmirasçı) geçirmekle yükümlü tuttuğu artmirasçı atama (fideikomis / mirasçılıkta ikame) kurumunun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 521–525 kapsamındaki hukuki rejimi; TMK m. 521/2'deki tek dereceli ikame sınırı ve aile fideikommisi yasağıyla ilişkisi; geçiş anının belirlenmesi (TMK m. 522); Sulh Hukuk Hakimi tarafından defter tutulması, ön mirasçının güvence (teminat) gösterme zorunluluğu ile tapu kütüğüne artmirasçı şerhi konulması (TMK m. 523); güvence gösterilmemesi halinde mirasın resmen yönetilmesi (TMK m. 523/3); yalnızca arta kalanın devri modeli ve saklı paylı mirasçıların saklı paylarına artmirasçı yükümlülüğü konulamaması sınırı (TMK m. 525) ayrıntılı biçimde incelenmektedir.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Kuşaklararası Servet Aktarımı ve Türk Hukukundaki İkame Aracı

      Yüksek malvarlığına sahip bireylerin ve aile işletmesi kurucularının miras planlamasında en çok endişe ettikleri iki temel senaryo vardır: Birincisi, mirasbırakanın vefatından sonra ikinci evlilikten olan eşinin veya genç yaştaki bir mirasçının kendisine geçen taşınmazları ve şirket hisselerini satarak aile dışına çıkarması ya da onun vefatıyla bu varlıkların tamamen yabancı mirasçılara (örneğin eşin kendi akrabalarına veya yeni eşine) geçmesidir. İkincisi ise henüz küçük yaşta veya iş deneyimi yetersiz bir evladın malvarlığını koruyamama ihtimali karşısında, onun yaşamı boyunca yalnızca malın gelirinden yararlanmasını sağlayıp nihai mülkiyeti torunlara ya da diğer aile kollarına aktarma arzusudur.

      Anglosakson hukuk sistemindeki "Trust" (tröst) veya Kıta Avrupası'ndaki sınırsız aile vakfı modellerinin Türkiye'deki emredici hukuk duvarlarına (TMK m. 372 fideikommis yasağına) takıldığı durumlarda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 521–525. maddelerinde düzenlenen ön mirasçı ve artmirasçı atama (mirasçılıkta ikame / fideikomis) kurumu hukuka tam uyumlu ve güçlü bir çözüm sunar. Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve Gayrimenkul Hukuku boyutlarını birleştiren bu mekanizmayı aile anayasası ve vakıf alternatifleriyle kıyaslamak için Aile Şirketlerinde Aile Anayasası ve Aile Vakfı ve Yeni Vakıf Kuruluşu (2026) yazılarımızı da inceleyebilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: Mirasbırakan, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle ön mirasçı atadığı kişiyi mirası belirli bir zamanda veya ölümüyle artmirasçıya devretmekle yükümlü kılabilir; ancak artmirasçıya başka bir artmirasçı yükümlülüğü getirilemez (TMK m. 521). Ön mirasçı kural olarak malvarlığını korumakla yükümlüdür, güvence göstermek zorundadır ve taşınmazlar bakımından tapuya artmirasçı şerhi işlenir (TMK m. 523); ayrıca saklı paylı mirasçıların saklı payı üzerinde artmirasçı yükümlülüğü kurulamaz.

      II. Ön Mirasçı ve Artmirasçı Atama (TMK m. 521) İle Yedek Mirasçı (m. 520) Ayrımı

      Uygulamada sıkça karıştırılan iki farklı ölüme bağlı tasarruf vardır: TMK m. 520'deki yedek mirasçı atama (alehade ikame) ve TMK m. 521'deki artmirasçı atama (fevkalade ikame / fideikomis). Yedek mirasçı atamada mirasbırakan, atadığı mirasçının kendisinden önce ölmesi veya mirası reddetmesi halinde onun yerine geçmek üzere bir yedek kişi belirler; burada miras yalnızca bir kez geçer. Buna karşılık artmirasçı atamada ise miras zamansal olarak art arda iki farklı mirasçıya geçer: Önce ön mirasçı mirası kazanır, belirli bir süre geçtikten veya ön mirasçı vefat ettikten sonra miras bu kez ikinci mirasçı olan artmirasçıya intikal eder. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Mirastan Feragat Sözleşmesi (TMK m. 528), İvazlı (Karşılıklı) Feragat ve Altsoyun Mirasçılığına Etkisi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 521:
      "Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla önmirasçı atadığı kişiyi mirası artmirasçıya devretmekle yükümlü kılabilir.
      Aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez.
      Bu kurallar belirli mal bırakmada da uygulanır."

      Görüldüğü üzere yalnızca tüm tereke veya terekenin belirli bir oranı bakımından değil, belirli mal bırakma (vasiyet alacaklısı) bakımından da ön vasiyet alacaklısı ve art vasiyet alacaklısı tayin edilebilir (TMK m. 521/3). Örneğin bir yalının, fabrika arazisinin veya şirket paylarının önce eşe, eşin ölümünde ise çocuklara veya vakfa/yeğenlere geçmesi öngörülebilir. Kurumsal bir miras planlamasında hem vasiyetname hem de miras sözleşmesi yoluyla bu mekanizma işletilebilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Evlatlığın ve Altsoyunun Mirasçılığı (TMK m. 500), Çifte Mirasçılık ve Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması Davası başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.


      III. Tek Dereceli İkame Sınırı (TMK m. 521/2) ve Aile Fideikommisi Yasağı

      Kanun koyucu, malvarlıklarının yüzyıllar boyunca tedavülden çıkarılmasını ve ekonomik hayattan dondurulmasını önlemek amacıyla TMK m. 372/2'deki aile fideikommisi yasağıyla paralel olarak TMK m. 521/2'de kesin bir sınır koymuştur: "Aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez." Yani mirasbırakan "mal önce oğluma geçsin, onun ölümüyle torunuma geçsin, torunumun ölümüyle de onun çocuğuna geçsin" şeklinde üç veya daha fazla basamaklı sonsuz bir zincir kuramaz! Zincir en fazla 1. Basamak (Ön Mirasçı) -> 2. Basamak (Artmirasçı) biçiminde tek dereceli olarak kurulabilir. Eğer vasiyetnamede artmirasçıya da üçüncü bir kişiye devretme yükümlülüğü yazılmışsa, ilk artmirasçı atama geçerli kalır; ancak ikinci artmirasçı yükümlülüğü yazılmamış sayılarak artmirasçı malın sınırsız ve kesin maliki olur.

      Karşılaştırma Kriteri Ön Mirasçı / Artmirasçı (TMK m. 521–525) İntifa Hakkı Vasiyeti (TMK m. 794 vd.) Yedek Mirasçı Atama (TMK m. 520)
      Mülkiyetin Durumu Ön mirasçı bozucu şarta bağlı malik olur; geçişte artmirasçı malik olur. Çıplak mülkiyet doğrudan çocuklara, sadece yararlanma (intifa) hak sahibine geçer. İlk mirasçı kazanırsa yedek mirasçı hiç mirasçı olmaz.
      Tasarruf ve Devir Yetkisi Kural olarak malı koruyup devretmekle yükümlüdür (arta kalan hariç). İntifa sahibi malı satamaz; sadece kullanır ve ürünlerini/kirasını alır. İlk mirasçı tam ve sınırsız malik olur.
      Güvence (Teminat) & Şerh Sulh hakimi defter tutar, güvence ister ve tapuya artmirasçı şerhi işlenir. İntifa hakkı tapu kütüğüne irtifak olarak tescil edilir. Güvence veya şerh prosedürü yoktur.
      Miras Açıldığında Kuruluş Artmirasçının mirasbırakanın ölümünde veya geçiş anında sağ olması gerekir (m. 525). İntifa hak sahibinin ölüm anında sağ olması zorunludur. Mirasın açıldığı anda yedek devreye girer.

      IV. Ön Mirasçının Hukuki Konumu, Tasarruf Yetkisi ve Defter Tutma (TMK m. 523)

      Mirasbırakanın ölümüyle miras önce ön mirasçıya geçer. Ön mirasçı, mirasın geçiş anına kadar geçen dönemde basit bir kiracı veya intifa hakkı sahibi değildir; aksine tereke mallarının gerçek, ancak bozucu şarta (veya vadeye) bağlı mülkiyet hakkı sahibidir. Bu dönemde maldan elde edilen kiralar, temettüler, faizler ve doğal ürünler tamamen ön mirasçının olur (bunları artmirasçıya iade etmek zorunda değildir). Ön mirasçı tereke borçlarından sorumludur ve malları özenle yönetir.

      Ancak ön mirasçının malvarlığının özünü tüketmemesi ve artmirasçının beklenen hakkını tehlikeye atmaması için kanun çok güçlü bir koruma mekanizması getirmiştir (TMK m. 523):

      • Resmi Defter Tutulması (TMK m. 523/1): Ön mirasçıya geçen mirasın Sulh Hukuk Hakimi tarafından defteri tutulur. Bu defter, ileride geçiş anı geldiğinde artmirasçıya hangi malların ve değerlerin devredileceğini saptayan bağlayıcı tespit belgesidir.
      • Tasarruf Yetkisinin Sınırları: Olağan tipik artmirasçı atamada ön mirasçı, malları tüketemez ve karşılıksız elden çıkaramaz; olağan yönetim dışında malvarlığının özünü azaltacak işlemler yapamaz. Bunun tek istisnası mirasbırakanın vasiyetnamesinde açıkça "arta kalanın artmirasçıya devri" (fideicommissum eius quod supererit) modelini seçmiş olmasıdır; bu istisnada mirasbırakan ön mirasçıyı dilediği gibi harcama yetkisiyle donatıp yalnızca ölümünde elinde kalmış olacak artığı artmirasçıya bırakır (ancak burada dahi ön mirasçı hakkın özünü ortadan kaldıracak kötüniyetli bağışlamalar yapamaz).

      V. Güvence (Teminat) Zorunluluğu, Tapu Kütüğüne Şerh ve Resmi Yönetim (TMK m. 523/2–3)

      Ön mirasçının mirası eline geçirdikten sonra satıp tüketmesini veya yurt dışına kaçırmasını engelleyen asıl kilit hüküm TMK m. 523/2–3'tür:

      4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 523/2–3:
      "Mirasbırakan açıkça bağışık tutmadıkça, mirasın önmirasçıya teslimi onun güvence göstermesine bağlıdır. Taşınmazlarda bu güvence, artmirasçıya geçirme yükümlülüğünün tapu kütüğüne şerh verilmesiyle de sağlanabilir.
      Önmirasçı güvence göstermez veya artmirasçının beklenen haklarını tehlikeye düşürürse, mirasın resmen yönetimine karar verilir."

      Bu madde uygulamada iki olağanüstü güvence mekanizması sağlar: İlk olarak nakit para, altın, menkul kıymet ve şirket payları bakımından ön mirasçı, Sulh Hukuk Mahkemesinin belirleyeceği tutarda teminat (banka teminat mektubu, rehin, ipotek vb.) göstermedikçe tereke malları kendisine teslim edilmez! İkinci olarak taşınmazlar bakımından, tapu kütüğünün şerhler hanesine "TMK m. 523 uyarınca artmirasçıya geçirme yükümlülüğü vardır" şerhi işlenir. Bu şerh eşyaya bağlı (ayni) etki doğurduğundan, ön mirasçı o taşınmazı tapuda üçüncü bir kişiye satsa veya ipotek etse bile alıcı iyiniyet iddiasında bulunamaz ve geçiş anı geldiğinde artmirasçı o taşınmazı üçüncü kişinin elinden tapu iptal ve tescil davasıyla geri alabilir (TMK m. 1010)! Eğer mirasbırakan vasiyetnamesinde ön mirasçıyı güvence göstermekten açıkça muaf tutmamışsa ve ön mirasçı da teminat vermekten kaçınıyorsa, mahkeme mirası ön mirasçıya teslim etmez ve TMK m. 523/3 gereğince terekeyi korumak için resmen yönetici (kayyım) atar.


      VI. Geçiş Anı (TMK m. 522), Artakalan İkamesi ve Saklı Pay Dokunulmazlığı

      Ölüme bağlı tasarrufta mirasın ön mirasçıdan artmirasçıya ne zaman geçeceği serbestçe belirlenebilir (örneğin ön mirasçının belirli bir yaşa ulaşması, evlenmesi, yurtdışı eğitimini tamamlaması veya belirli bir yılın dolması gibi). Tasarrufta geçiş anı açıkça gösterilmemişse, TMK m. 522/1 gereği miras ön mirasçının ölümüyle artmirasçıya geçer (TMK m. 522/2'ye göre belirtilen diğer geçiş olayının gerçekleşmeyeceği kesinleşirse —örneğin şart imkansızlaşırsa— ön mirasçı malı tamamen serbestçe kazanır).

      En Kritik Sınır — Saklı Pay Dokunulmazlığı: Türkiye'de servet planlamasında asla unutulmaması gereken mutlak sınır saklı paydır (TMK m. 506). Mirasbırakan, saklı paylı bir mirasçının (örneğin sağ kalan eşin veya çocukların) kanunen korunan saklı payı üzerine artmirasçı atama yükümlülüğü yükleyemez! Eğer mirasbırakan tüm mirası üzerinden ikinci eşini ön mirasçı, çocuklarını artmirasçı tayin ederse; eş kendi saklı payı (örneğin altsoyla birlikte 1/4) üzerindeki artmirasçı yükümlülüğünün kaldırılmasını tenkis davasıyla talep edebilir ve saklı payına karşılık gelen kısmı hiçbir kısıtlama olmaksızın tam mülkiyetle alabilir. Buna karşılık mirasbırakanın tasarruf nisabı (saklı paylar dışında kalan serbest kısım) üzerinde artmirasçı ataması tamamen hukuka uygun ve dokunulmazdır! Hatta uygulamada bu riski önlemek için ön mirasçıya (örneğin eşe) "tasarruf nisabımın tamamını ön mirasçı sıfatıyla bırakıyorum; ancak saklı payına ek olarak aldığı bu serbest kısmı kabul etmesi halinde tüm payları üzerinde artmirasçı yükümlülüğünü de kabul etmiş sayılacaktır" şeklinde seçimlik (Socinus kuralı benzeri) koşullar öngörülebilmektedir (ancak yine de saklı pay üzerindeki yükümlülüğe karşı mirasçının tenkis açma hakkı saklıdır).


      VII. Artmirasçının Beklenen Hakkı, Geçiş Öncesi Ölümü (TMK m. 525) ve Mirası Kazanma

      Artmirasçının mirasbırakanın ölümü anında henüz doğmamış olması dahi artmirasçı atanmasına engel değildir (örneğin gelecekteki torunlar lehine atama yapılabilir; yeter ki mirasın geçiş anında sağ olsun!). 4721 sayılı TMK m. 525 hükmü geçiş öncesi ölüm ihtimallerini netleştirmiştir:

      4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 525:
      "Artmirasçı, mirası belirlenen geçiş anında sağ olarak varsa kazanır.
      Artmirasçı geçiş anından önce ölmüşse, tasarrufta aksi öngörülmedikçe miras önmirasçıya kalır.
      Önmirasçı mirasbırakandan önce ölmüş, mirastan yoksun kalmış veya mirası reddetmişse miras artmirasçıya geçer."

      Görüldüğü üzere; eğer artmirasçı geçiş anından önce vefat ederse, miras artmirasçının kendi mirasçılarına değil, tasarrufta yedek artmirasçı belirtilmedikçe ön mirasçıya kesin olarak kalır (TMK m. 525/2)! Tam tersine ön mirasçı mirasbırakandan önce ölür veya mirası reddederse bekleme süresi ortadan kalkar ve miras doğrudan artmirasçıya geçer (TMK m. 525/3). Geçiş anı geldiğinde ise artmirasçı mirası doğrudan mirasbırakandan (kendi mirasçısı olarak değil, asıl mirasbırakanın külli halefi olarak) iktisap eder ve dilerse geçiş anından itibaren 3 ay içinde mirası reddedebilir (TMK m. 609).

      Veraset Vergisi ve Şirket Payı Devri Uyarısı: Şirket hisselerinin ön mirasçı/artmirasçı yapısına konu edilmesi halinde, şirket esas sözleşmesindeki TTK m. 493/4 ve m. 596 kaçış klozlarıyla çatışma çıkabilir; ayrıca geçiş anı geldiğinde artmirasçının iktisabı yeni bir intikal olarak Veraset ve İntikal Vergisi yükümlülüğü doğuracağından hem vergisel maliyetin hem de şirket pay devri bağlam hükümlerinin planlama aşamasında birlikte değerlendirilmesi gerekir.

      VIII. Yargıtay İçtihatlarında Artmirasçı Atama, Şerh ve Saklı Pay Sınırı

      Ön mirasçı ve artmirasçı atama davalarında Yargıtay 14. / 7. / 3. Hukuk Daireleri ve Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik karar ilkeleri şunlardır:

      Yargıtay 14. / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Güvence ve Tapu Şerhi Zorunluluğu):
      "Vasiyetnamede ön mirasçı ve artmirasçı tayin edilmiş olup mirasbırakan ön mirasçıyı güvence göstermekten açıkça muaf tutmamışsa, Sulh Hukuk Hakimi tarafından tereke mallarının defteri tutulmalı ve taşınmazlar üzerine TMK m. 523/2 gereğince artmirasçıya geçirme yükümlülüğü şerhi verilmeden veya nakit/menkul değerler için güvence alınmadan miras ön mirasçıya teslim edilmemelidir."
      Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (Saklı Pay Sınırı ve Tenkis):
      "Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısının saklı payı üzerinde artmirasçı atama yükümlülüğü öngöremez; ön mirasçı olarak atanan saklı paylı mirasçı, saklı payını her türlü kayıt ve şerhten arınmış olarak talep edebilir ve saklı payını aşan tasarruf oranını aşan kısımlar için tenkis davası açabilir."
      Yargıtay, Yerleşik İçtihat İlkesi (Artmirasçının Sağ Olma Koşulu - TMK m. 525):
      "Artmirasçı mirası ancak geçiş anında sağ olması şartıyla iktisap edebilir; geçiş anından önce ölmüş olan artmirasçının kendi mirasçıları tasarrufta aksi kararlaştırılmadıkça ikame hakkını devralamaz ve miras ön mirasçının kesin mülkiyetinde kalır."

      IX. Pratik Uygulama: Ön Mirasçı / Artmirasçı Vasiyetname Klozu ve Tapu Şerhi / Güvence Dilekçesi

      Aile servetinin dışarıya dağılmasını önleyen, tapu şerhi ve güvence hükümleri içeren vasiyetname klozu örneği ile Sulh Hukuk Mahkemesine sunulacak defter tutma ve tapu şerhi / güvence talebi dilekçesi taslağı aşağıdadır:

      VASİYETNAME KLOZU VE MAHKEME TALEP DİLEKÇESİ — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

      NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE
      (4721 sayılı TMK m. 523 Uyarınca Tereke Defteri Tutulması, Tapu Kütüğüne Artmirasçı Şerhi İşlenmesi ve Güvence Alınması Taleplidir)


      TALEP EDEN (ARTMİRASÇI): [Artmirasçı Adı Soyadı / Yasal Temsilcisi, TCKN, Adresi]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi]
      ÖN MİRASÇI: [Ön Mirasçı Adı Soyadı, TCKN, Adresi]
      TALEP KONUSU: Muris [Adı Soyadı]'nın ../../2026 tarihinde açılan vasiyetnamesi uyarınca tasarruf nisabına dahil [Ada/Parsel Taşınmazlar ve Şirket Hisseleri/Mevduat] bakımından artmirasçı atanan müvekkilin beklenen hakkının korunması için TMK m. 523 gereğince defter tutulmasına, taşınmazların tapu kütüğüne artmirasçı şerhi konulmasına ve güvence alınmadan teslim yapılmamasına karar verilmesi talebidir.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Vasiyetname ve Artmirasçı Atama: Muris [Adı Soyadı], [Noterlik] tarafından düzenlenen ../../2023 tarihli resmi vasiyetnamesinin [Madde No] maddesinde tasarruf oranına tekabül eden malvarlığı bakımından [Ön Mirasçı]'yı ön mirasçı, onun vefatıyla geçmek üzere müvekkili de artmirasçı olarak tayin etmiştir (Ek-1: Açılmış Vasiyetname). Vasiyetnamede ön mirasçı güvence göstermekten muaf tutulmamıştır.

      2. Defter Tutma, Tapu Şerhi ve Güvence Zorunluluğu (TMK m. 523): Taşınmazların ve nakdi/finansal varlıkların ön mirasçı tarafından üçüncü kişilere devredilip tüketilmesi tehlikesi bulunduğundan, TMK m. 523/1–2 uyarınca tereke mallarının resmi defterinin tutulması, [İl/İlçe/Ada/Parsel] taşınmazlarının tapu kaydına artmirasçıya devir yükümlülüğü şerhi verilmesi ve menkul/nakit değerler için teminat alınması (aksi halde TMK m. 523/3 gereği resmi yönetim uygulanması) zorunludur.


      ÖRNEK ÖN MİRASÇI / ARTMİRASÇI VASİYETNAME KLOZU (SAKLIK PAYA UYUMLU):
      "Madde X — Tasarruf Nisabı Üzerinde Ön Mirasçı ve Artmirasçı Atanması: Tüm yasal mirasçılarımın kanuni saklı payları saklı kalmak üzere, terekenin tasarruf edilebilir serbest kısmının tamamı (özellikle [Ada/Parsel] taşınmazı ve [Şirket] paylarımın tasarruf oranı) üzerinde eşim [Adı Soyadı]'yı ÖN MİRASÇI olarak atıyorum. Eşimin yaşamı boyunca bu malların kira ve temettü gelirlerinden yararlanmasını, vefatı anında ise söz konusu malvarlığının özünün TMK m. 521 uyarınca ARTMİRASÇI olarak ilk evliliğimden olan çocuklarım/torunlarım [Adları]'na eşit olarak devredilmesini vasiyet ediyorum. Eşim bu süre zarfında TMK m. 523 gereğince defter tutulmasına ve taşınmazlara artmirasçı şerhi işlenmesine tabi olup; çocuklarımdan biri geçiş anından önce vefat ederse onun yerine kendi altsoyu yedek artmirasçı olarak geçecektir."


      SONUÇ VE İSTEM :

      Yukarıda arz edilen nedenlerle; TMK m. 523 uyarınca murise ait malvarlığının resmi defterinin tutulmasına, terekedeki taşınmazların tapu kütüğüne artmirasçıya geçirme yükümlülüğü şerhi konulmasına, menkul ve nakdi varlıklar bakımından yeterli güvence gösterilinceye kadar ön mirasçıya teslim edilmemesine karar verilmesini talep ederiz.


      Talep Eden Artmirasçı Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      X. Aile Servet Planlamasında Artmirasçı Atama Kontrol Listesi

      Ön mirasçı ve artmirasçı atama yoluna giderken geçersizlik veya tenkis krizini önlemek için kontrol edilmesi gereken beş temel husus şunlardır:

      1. Saklı Pay Hesabının Yapılması: Tasarrufun yalnızca mirasbırakanın tasarruf nisabı üzerinde uygulanacağının dikkate alınması ve eş/çocuk saklı paylarına dokunulmaması gerekir.
      2. Tek Dereceli İkame Kuralına Uyulması: Zincirin yalnızca bir ön mirasçı ve bir artmirasçı ile sınırlandırılması, ikinci kez artmirasçı atanmasından kaçınılması zorunludur.
      3. Yedek Artmirasçı Belirlenmesi: Artmirasçının geçiş anından önce ölmesi halinde malın ön mirasçıda kalmasını istemiyorsanız (TMK m. 525/2), vasiyetnameye açıkça yedek artmirasçı (örneğin artmirasçının altsoyu) yazılmalıdır.
      4. Güvence ve Tapu Şerhi Muafiyetine Dikkat: Ön mirasçıya mutlak güven duyulmuyorsa asla güvenceden muafiyet yazılmamalı; aksine tapu şerhi ve defter tutma zorunluluğu korunmalıdır.
      5. Aynen Koruma / Arta Kalan Ayrımının Netleştirilmesi: Ön mirasçının malı satıp harcaması istenmiyorsa "malvarlığının özünün aynen korunarak devredileceği", yalnızca ihtiyaç halinde tüketebileceği öngörülüyorsa "arta kalanın devredileceği" açıkça yazılmalıdır.

      XI. Sonuç

      Ön mirasçı ve artmirasçı atama (TMK m. 521–525), Türk Medeni Kanunu'nda aile servetinin parçalanmasını ve istenmeyen ellere geçmesini önleyen en sofistike kuşaklararası planlama aracıdır. Bu çalışmanın temel çıkarımları özetle şunlardır:

      1. Tek Dereceli İkame Mümkündür: Mirasbırakan bir ön mirasçı ve onun arkasından bir artmirasçı belirleyebilir; üçüncü basamak kurulamaz (TMK m. 521/2).
      2. Tapu Şerhi ve Güvence Mekanizması Güçlüdür: TMK m. 523 uyarınca defter tutulması, güvence alınması ve tapuya artmirasçı şerhi işlenmesiyle malvarlığının üçüncü kişilere kaçırılması ayni etkiyle önlenir.
      3. Saklı Paylar Koruma Altındadır: Saklı paylı mirasçının saklı payı üzerine artmirasçı yükümlülüğü konulamaz; planlama tasarruf nisabı üzerinden yapılmalıdır.
      4. Artmirasçının Sağ Olması Esastır: Geçiş anında artmirasçı hayatta değilse ve yedek artmirasçı atanmamışsa mal ön mirasçıya kalır (TMK m. 525/2).

      Özellikle ikinci evliliklerde ve çok ortaklı aile malvarlıklarında, vasiyetname hazırlanırken intifa hakkı vasiyeti ile artmirasçı atama modellerinin vergisel ve miras hukuku sonuçları karşılaştırılarak tasarlanması büyük avantaj sağlar.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.


      Kaynaklar ve Referanslar

      Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.


      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Hayır, yapılamaz. Ön mirasçı ve artmirasçı tayini bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan mutlaka geçerli bir vasiyetname (el yazılı, resmi veya olağanüstü) veya miras sözleşmesi içinde düzenlenmesi zorunludur.

      Hayır. 4721 sayılı TMK m. 521/2 uyarınca aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez. Yani yalnızca ön mirasçı ve onun ardından bir artmirasçı (tek dereceli ikame) belirlenebilir; üçüncü bir basamak öngörülmesi geçersizdir.

      TMK m. 523/2 gereğince taşınmazların tapu kütüğüne artmirasçıya devir yükümlülüğü şerhi işlenmişse, ön mirasçı taşınmazı satsa dahi yeni alıcı iyiniyet iddiasında bulunamaz ve geçiş anında (örneğin eşin vefatında) artmirasçı taşınmazı geri alabilir.

      Hayır, zorunda değildir. Geçiş anına kadar geçen sürede ön mirasçı malın maliki sıfatıyla elde ettiği kira, temettü, faiz ve diğer semereleri serbestçe kullanabilir ve tüketebilir; artmirasçıya geçecek olan şey malvarlığının özüdür.

      Hayır, konulamaz. Saklı paylı mirasçıların (eş, çocuklar, anne-baba) kanunen korunan saklı paylarına hiçbir koşul veya artmirasçı yükümlülüğü yüklenemez; yüklenirse tenkis davası ile kaldırılır. Bu mekanizma yalnızca mirasbırakanın tasarruf nisabı (serbest kısmı) için tam hüküm doğurur.

      TMK m. 525/2 uyarınca tasarrufta aksi (yedek artmirasçı) öngörülmemişse miras kesin olarak ön mirasçıya kalır; vefat eden artmirasçının kendi mirasçılarına geçmez.

      Mirasbırakan vasiyetnamede açıkça muaf tutmamışsa ve ön mirasçı güvence vermez veya malı tehlikeye düşürürse, TMK m. 523/3 gereğince Sulh Hukuk Mahkemesi mirasın resmen yönetilmesine (kayyım/yönetici atanmasına) karar verir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.

      Av. Oğuzhan Çıngı
      Gayrimenkul ve kira hukuku, iş hukuku, miras, borçlar, icra-iflas, tüketici ve ceza hukuku uyuşmazlıklarında dava takibi ve önleyici danışmanlık yürütmektedir.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun